ปฐมบทแห่งการถ่ายภาพ : ตอนที่ 2 "รูรับแสง" (Aperture)

[SoDaH2o]

อาจารย์หาย        ผมขอเสริมล่ะกันคับ    ตั้งแต่ผมจับกล้องมาจำได้ว่า   

รูรับแสงกว้าง  (ค่ารูรับแสงจะมีตัวเลขน้อย )  จะได้ชัดตื้น
รูรับแสงแคบ  (ค่ารูรับแสงจะมีตัวเลขมาก )   จะได้ชัดลึก   

 

เก่งมากนักเรียน......เอาไป 2 ดาว......

[tonkung]

อันนี้สงสัย  เคยถามที่ล่ะ แต่ก็ยัง ดูกราฟ เลนส์ไม่เป็นซักที 

สงสัยว่าเวลาเราใช้ เลนส์ที่ รูรับแสงกว้างมาก เช่น 1.4    เพื่อให้ได้สปีดสูง เพื่อจับการเคลื่อนไหว    แต่ว่า เวลาเราเปิดรูรับแสงกว้างมาก  กลับวืดง่าย มาก
อยากรู้ว่า เป็นเพราะอะไร   

[View Finder]

มาเสริมเรื่องตัวหารครับ
ง่ายๆคือ  ทางยาวโฟกัสของเลนส์ หาร ด้วย เส้นผ่าศูนย์กลางช่องรับแสง
 ถ้าเปิดกว้าง เท่ากับส่วนมีค่ามากผลลัพธ์ (F) ย่อมน้อย ต่อเมื่อ เส้นผ่าศูนย์กลางมีค่าน้อยลง แต่ทางยาวโฟกัสเท่าเดิม เลข (F) ก็จะมากขึ้น  ... มาช่วย หรือมาทำให้งงมากขึ้นไปเนี่ย 

เช่นเลนส์ 50 ม.ม. เปิดช่องรับแสงกว้าง 36 ม.ม.  = 50/36 = 1.4  เลข F = 1.4   เปิดช่องรับแสงกว้าง 25 ม.ม.  = 50/25 = 2.0  เลข F = 2.0
เลนส์ 85 ม.ม. เปิดช่องรับแสงกว้าง 71 ม.ม. = 85/71 = 1.2 เลข F =1.2  เปิดช่องรับแสงกว้าง 25 ม.ม.  = 85/25 = 3.5  เลข F = 3.5

เป็นต้น
จึงเป็นที่มาของ  เปิด F กว้าง ค่า F-Stop จะน้อย  และ หรี่ F แคบ ค่า F-Stop จะมาก  ครับ


ทีนี้ใครอยากลงลึก ก็จะฝากการบ้านให้คิดเล่น
1. ให้หาพื้นที่วงกลม ของวงกลม ก ว่าเป็นเท่าใด เมื่อกำหนดเส้นผ่าศูนย์กลางวงกลมนี้มาให้ 35.7143 มิลลิเมตร
2. ให้หาพื้นที่วงกลม ของวงกลม ข ว่าเป็นเท่าใด เมื่อกำหนดเส้นผ่าศูนย์กลางวงกลมนี้มาให้ 25.0000 มิลลิเมตร
3. จงเปรียบเทียบว่า พื้นที่ของวงกลม ก เป็นกี่เท่าของวงกลม ข

ใครอยากรู้ลองทำการบ้านมาดูนะครับ แล้วจะเล่าต่อถึงความแตกต่างของ F-Stop แต่ละค่า ว่ามันต่างกันอย่างไร

[View Finder]

อันนี้สงสัย  เคยถามที่ล่ะ แต่ก็ยัง ดูกราฟ เลนส์ไม่เป็นซักที 

สงสัยว่าเวลาเราใช้ เลนส์ที่ รูรับแสงกว้างมาก เช่น 1.4    เพื่อให้ได้สปีดสูง เพื่อจับการเคลื่อนไหว    แต่ว่า เวลาเราเปิดรูรับแสงกว้างมาก  กลับวืดง่าย มาก
อยากรู้ว่า เป็นเพราะอะไร   

มาทำความเข้าใจครับ
ไม่ว่าจะเปิด F กว้าง หรือ แคบเท่าใด เวลากล้องหาโฟกัส กล้องจะเปิดช่องรับแสงขณะหาโฟกัสไว้กว้างที่สุดครับ เช่น เลนส์ F4 ขณะหาโฟกัส เลนส์จะถูกกล้องบังคับให้เปิด F4 ตลอด ไม่ว่าจะเลือกถ่ายที่ F 8 หรือ 11 หรือ เท่าใดก็ตาม ต่อเมื่อทำการกดชัตเตอร์ เพื่อบันทึกภาพ ในขณะที่กระจกสะท้อนภาพถูกยกตัวขึ้น ช่องมองภาพ (Viewfinder) มืดไป ที่เลนส์ก็จะทำการสตอปดาวน์ ช่องรับแสงให้ได้ค่า F-Stop ตามที่เราตั้งไว้ ครับ

มาถึงเรื่องความวืด
วิเคราะห์จากพฤติกรรมถ่ายภาพทั่วๆไป
1. นักถ่ายภาพที่ถ่ายมาระยะหนึ่งจนชำนาญแล้ว จะไม่ใคร่ถ่ายภาพที่เอฟกว้างมากนัก เพื่อความคมชัดของภาพที่ได้รับ ก็จะถ่ายที่ F 5.6, 8, 11 เมื่อมีแสงเพียงพอ เว้นแต่ต้องการผลพิเศษจากการเปิด F กว้าง จึงจะกลับมาใช้ F กว้างๆ หลังเบลอๆ
2. จากข้อ 1 เมื่อแสงน้อยลง และต้องการถือกล้องถ่ายภาพให้ได้ความเร็วชัตเตอร์ที่ไม่ทำให้ภาพสั่นไหว ก็จะต้องเปิด F ให้กว้างขึ้น
3. จากข้อ 2 เมื่อแสงน้อยลง ความไวในการจับค่าแสงของเซนเซอร์โฟกัสก็จะน้อยลง คอนทราสต์บนวัตถุก็จะน้อยลง กล้องย่อมหาโฟกัสวืดวาด เป็นธรรมดา ยิ่งแสงน้อยลงเท่าใด คอนทราสต์ที่วัตถุน้อยลงเท่าใด ก็จะส่งผลให้วืดวาด มากขึ้นเป็นเงาตามตัว
4. ผลจากข้อ 2 อีกประเด็นหนึ่งคือ เมื่อเปิดเอฟกว้าง  ช่วงความชัดลึกก็จะน้อย มองที่ Viewfinder ว่าชัดแล้ว กล้องก็ยืนยันว่าชัด แต่เมื่อมีการล๊อคโฟกัสเพื่อจัดองค์ประกอบภาพ มีการขยับเข้าออกแม้เพียงนิดหน่อย ระนาบโฟกัสก็จะเปลี่ยนไป ยิ่งเป็นวัตถุเคลื่อนไหวยิ่งแล้ว หากเคลื่อนเข้า หรือออกจากจุดที่ถ่ายภาพ ผลที่ได้รับคือ จุดที่ล๊อคโฟกัสไว้ ก็จะไม่ใช่จุดเดิม (ยิ่งเปิด 1.4 นะ  อย่าให้พูด Dept ตื้นสุดๆ) จะสังเกตุได้จากการเปิด F กว้าง มากกว่า F แคบ ครับ เพราะถ้าหรี่เอฟแคบ ทางฟิสิกส์ของแสง ยังอนุญาติให้เลื่อนเข้าออกได้ในระยะช่วงความชัดลึกครอบคลุมไปถึง ภาพที่ได้ ก้จะยังคงความคมชัดที่จุดโฟกัสอยู่อย่างสังเกตไม่ออกครับ

.... ไม่รู้คำตอบถูกใจป่าว  555+

[Svl2Nuk3]

มาเสริมเรื่องตัวหารครับ
ง่ายๆคือ  ทางยาวโฟกัสของเลนส์ หาร ด้วย เส้นผ่าศูนย์กลางช่องรับแสง
 ถ้าเปิดกว้าง เท่ากับส่วนมีค่ามากผลลัพธ์ (F) ย่อมน้อย ต่อเมื่อ เส้นผ่าศูนย์กลางมีค่าน้อยลง แต่ทางยาวโฟกัสเท่าเดิม เลข (F) ก็จะมากขึ้น  ... มาช่วย หรือมาทำให้งงมากขึ้นไปเนี่ย 

เช่นเลนส์ 50 ม.ม. เปิดช่องรับแสงกว้าง 36 ม.ม.  = 50/36 = 1.4  เลข F = 1.4   เปิดช่องรับแสงกว้าง 25 ม.ม.  = 50/25 = 2.0  เลข F = 2.0
เลนส์ 85 ม.ม. เปิดช่องรับแสงกว้าง 71 ม.ม. = 85/71 = 1.2 เลข F =1.2  เปิดช่องรับแสงกว้าง 25 ม.ม.  = 85/25 = 3.5  เลข F = 3.5

เป็นต้น
จึงเป็นที่มาของ  เปิด F กว้าง ค่า F-Stop จะน้อย  และ หรี่ F แคบ ค่า F-Stop จะมาก  ครับ


ทีนี้ใครอยากลงลึก ก็จะฝากการบ้านให้คิดเล่น
1. ให้หาพื้นที่วงกลม ของวงกลม ก ว่าเป็นเท่าใด เมื่อกำหนดเส้นผ่าศูนย์กลางวงกลมนี้มาให้ 35.7143 มิลลิเมตร
2. ให้หาพื้นที่วงกลม ของวงกลม ข ว่าเป็นเท่าใด เมื่อกำหนดเส้นผ่าศูนย์กลางวงกลมนี้มาให้ 25.0000 มิลลิเมตร
3. จงเปรียบเทียบว่า พื้นที่ของวงกลม ก เป็นกี่เท่าของวงกลม ข

ใครอยากรู้ลองทำการบ้านมาดูนะครับ แล้วจะเล่าต่อถึงความแตกต่างของ F-Stop แต่ละค่า ว่ามันต่างกันอย่างไร

อ๋อเป็นอย่างนี้นี่เอง
ตอบ
1.  พท. วงกลม ก  = 1002.187
2.  พท. วงกลม ข  = 491.0714
3.  พื้นที่วงกลม ก เป็น 2.04 เท่าของวงกลม ข   

งั้นแสดงว่าถ้าผมใช้ทางยาวโฟกัส  200  โดยรูรับแสงเปิดกว้างเท่ากับ   ก    ก็จะได้ค่ารูรับแสง   200/35.714  = 5.600045 ประมาณ  5.6

อย่างนี้ถูกหรือเปล่าครับ
เพราะอย่างนี้นี่เอง  เลนส์บางตัวเวลาซูมมันถึงได้ค่า F เพิ่มขึ้น  เลนส์ผมใช้ 135 F เริ่มที่  5.6  (ข้องใจมานานละคับ)

[View Finder]

อ๋อเป็นอย่างนี้นี่เอง
ตอบ
1.  พท. วงกลม ก  = 1002.187
2.  พท. วงกลม ข  = 491.0714
3.  พื้นที่วงกลม ก เป็น 2.04 เท่าของวงกลม ข   

งั้นแสดงว่าถ้าผมใช้ทางยาวโฟกัส  200  โดยรูรับแสงเปิดกว้างเท่ากับ   ก    ก็จะได้ค่ารูรับแสง   200/35.714  = 5.600045 ประมาณ  5.6

อย่างนี้ถูกหรือเปล่าครับ
เพราะอย่างนี้นี่เอง  เลนส์บางตัวเวลาซูมมันถึงได้ค่า F เพิ่มขึ้น

แปะ ๆ ๆ  เก่งมาก
และจากการหาพื้นที่วงกลม ข้างต้น จะเห็นว่า เลนส์ 50 ม.ม. เปิดช่องรับแสง กว้าง 35.714 ม.ม. จะได้ค่า F-stop = 1.4 และมีพื้นที่วงกลมเป็นสองเท่า ของ เลนส์ 50 ม.ม. ที่เปิดช่องรับแสงกว้าง 25 ม.ม. ซึ่งได้ค่า F-stop = 2.0
และเราจะเรียก พื้นที่วงกลมเป็นสองเท่า นี้ว่า เลนส์สว่างกว่า 1 สตอป คำว่า 1 สตอป ก็คือ รับแสงได้มากกว่าเป็นสองเท่านั่นเอง

และสำหรับ คำถาม "งั้นแสดงว่าถ้าผมใช้ทางยาวโฟกัส  200  โดยรูรับแสงเปิดกว้างเท่ากับ   ก    ก็จะได้ค่ารูรับแสง   200/35.714  = 5.600045 ประมาณ  5.6"
ตอบว่า ถูกครับ

[View Finder]

จาก rep 25
 ก็จะมีผลเกี่ยวโยงกับความไวชัตเตอร์
ซึ่งถ้าเลนส์เปิดเอฟกว้างขึ้น 1 สตอปหรือรับแสงเพิ่มขึ้น 2 เท่าจาก F สตอปเดิม ก็จะต้องเพิ่มสปีดชัตเตอร์ไป 1 สตอป (2 เท่า) เช่นกัน
สมมติว่า ถ่ายอยู่ที่ค่าแสง 1/125 F 2  ก็จะเปลี่ยนเป็น 1/250 F 1.4 นั่นคือ เอา 2 (เท่า) คูณไปที่ 1/125  นี่แสดงว่า การถ่ายภาพเป็นวิทยาศาสตร์ ไม่ใช่นึกๆเอาแล้วจะมั่วเอาได้แต่ประการใดครับ

[tonkung]

มาทำความเข้าใจครับ
ไม่ว่าจะเปิด F กว้าง หรือ แคบเท่าใด เวลากล้องหาโฟกัส กล้องจะเปิดช่องรับแสงขณะหาโฟกัสไว้กว้างที่สุดครับ เช่น เลนส์ F4 ขณะหาโฟกัส เลนส์จะถูกกล้องบังคับให้เปิด F4 ตลอด ไม่ว่าจะเลือกถ่ายที่ F 8 หรือ 11 หรือ เท่าใดก็ตาม ต่อเมื่อทำการกดชัตเตอร์ เพื่อบันทึกภาพ ในขณะที่กระจกสะท้อนภาพถูกยกตัวขึ้น ช่องมองภาพ (Viewfinder) มืดไป ที่เลนส์ก็จะทำการสตอปดาวน์ ช่องรับแสงให้ได้ค่า F-Stop ตามที่เราตั้งไว้ ครับ

มาถึงเรื่องความวืด
วิเคราะห์จากพฤติกรรมถ่ายภาพทั่วๆไป
1. นักถ่ายภาพที่ถ่ายมาระยะหนึ่งจนชำนาญแล้ว จะไม่ใคร่ถ่ายภาพที่เอฟกว้างมากนัก เพื่อความคมชัดของภาพที่ได้รับ ก็จะถ่ายที่ F 5.6, 8, 11 เมื่อมีแสงเพียงพอ เว้นแต่ต้องการผลพิเศษจากการเปิด F กว้าง จึงจะกลับมาใช้ F กว้างๆ หลังเบลอๆ
2. จากข้อ 1 เมื่อแสงน้อยลง และต้องการถือกล้องถ่ายภาพให้ได้ความเร็วชัตเตอร์ที่ไม่ทำให้ภาพสั่นไหว ก็จะต้องเปิด F ให้กว้างขึ้น
3. จากข้อ 2 เมื่อแสงน้อยลง ความไวในการจับค่าแสงของเซนเซอร์โฟกัสก็จะน้อยลง คอนทราสต์บนวัตถุก็จะน้อยลง กล้องย่อมหาโฟกัสวืดวาด เป็นธรรมดา ยิ่งแสงน้อยลงเท่าใด คอนทราสต์ที่วัตถุน้อยลงเท่าใด ก็จะส่งผลให้วืดวาด มากขึ้นเป็นเงาตามตัว
4. ผลจากข้อ 2 อีกประเด็นหนึ่งคือ เมื่อเปิดเอฟกว้าง  ช่วงความชัดลึกก็จะน้อย มองที่ Viewfinder ว่าชัดแล้ว กล้องก็ยืนยันว่าชัด แต่เมื่อมีการล๊อคโฟกัสเพื่อจัดองค์ประกอบภาพ มีการขยับเข้าออกแม้เพียงนิดหน่อย ระนาบโฟกัสก็จะเปลี่ยนไป ยิ่งเป็นวัตถุเคลื่อนไหวยิ่งแล้ว หากเคลื่อนเข้า หรือออกจากจุดที่ถ่ายภาพ ผลที่ได้รับคือ จุดที่ล๊อคโฟกัสไว้ ก็จะไม่ใช่จุดเดิม (ยิ่งเปิด 1.4 นะ  อย่าให้พูด Dept ตื้นสุดๆ) จะสังเกตุได้จากการเปิด F กว้าง มากกว่า F แคบ ครับ เพราะถ้าหรี่เอฟแคบ ทางฟิสิกส์ของแสง ยังอนุญาติให้เลื่อนเข้าออกได้ในระยะช่วงความชัดลึกครอบคลุมไปถึง ภาพที่ได้ ก้จะยังคงความคมชัดที่จุดโฟกัสอยู่อย่างสังเกตไม่ออกครับ

.... ไม่รู้คำตอบถูกใจป่าว  555+

ถูกใจเลยคับ เข้าใจง่ายดีคับ  เปิด f มาก ระยะชัด น้อยสุด  เคลื่อนกล้องนิดเดียวก็มีผล ต่อการโฟกัส  เลยทำให้วืดบ่อย นั่นเอง   ขอบคุณครับพี่ด้วง

[shogun]

แวะมาศึกษาหาความครับ